Görmeyen birisi bilgisayar teknolojisiyle bir başkasına gerek duymadan kitaplarını okuyabilir notlarını hazırlayıp internetten yararlanabilir hatta bilgisayar
programcısı bile olabilir.
Görmeyen bireylerin toplumla iç içe yaşaması, herkes gibi eşit şartlarda eğitim alabilmesi, kendine bu güne kadar hayal olan çok değişik alanlarda istihdam
yaratabilmesi için teknolojiyi kullanması gerekmektedir.
BİR GÖRMEYEN İÇİN OLUŞTURULACAK SİSTEM NASIL OLMALIDIR?
Körlerin bilgisayarla okuması için oluşturulacak sistemde olması gereken en önemli sistem kuşkusuz Ekran Okuma Sistemidir.
Görmeyenlerin bilgisayarı Türkçe sesli kullanabilmeleri için Türkçe dilinde okuma sistemi; Jaws for Windows veya Hal for Windows ekran okuma
programlarının Türkçe sentezleyicisiyle adaptasyonlarından oluşmaktadır.
Bu programlar bilgisayar açıldığı anda devreye girer ve bilgisayarın kapatıldığı ana kadar görmeyene tüm ekranı okur, onlara detaylı bilgiler
verir. Bilgisayarın her ortamında çalışarak görmeyenlerin bilgisayara tam hakim olmalarını sağlar. Klavyedeki tüm tuşlar ve faaliyetler seslendirilir.
Görmeyenler bilgisayarı klavyeden kullanırlar. Türkçe ekran okuma programı olması açısından önemlidir. Türkçe’ye ilaveten isteğe bağlı olarak dil alternatifleri
de mevcuttur. Görmeyenlerin internetin geniş olanaklarından yaralanmalarına olanak sağlar. Bu program sayesinde görmeyenler tüm bilgisayar faaliyetlerinde
bulunabilirler.
Bir adet kabartma (braille) printer, görmeyenlerin dokümanlarını kabartma yazı (Braille alfabesinde) almalarına olanak sağlaması açısından önemlidir.
Böylece çalışmalarını ve kitaplarını okuyabileceği şekle getirmiş olacaklardır.
Bunun dışında sistemde görmeyenlerin normal yazıyla doküman alabilmelerini sağlayacak normal bir yazı printerin de bulunması, onların görenlerle
olabilecek yazılı ilişkilerinin sağlanması açısından önem teşkil etmektedir.
Tam bir okuma sisteminin sağlanması için scanner cihazına ihtiyaç vardır. Tarayıcıyla kitap ve diğer mürekkep yazılar bilgisayar ortamına alınarak
okuyabilme imkanını sağlamaktadır. Bilgisayarı bir okuma makinesine dönüştürebileceklerdir.
Yukarıda sunduğumuz tertip sayesinde bir görmeyen normal bilgisayar eğitimini yapabilecek, günlük işlerini bilgisayara aktarabilecek, internetten
eksiksiz olarak faydalanabilecek , kitaplarını ve yazılarını scanner aletiyle taratarak bilgisayar ortamına aktarıp okutabilecek, dokümanlarını hem normal
insanlar için hem de kendisi için alabilecektir.
Bütün bu saydığımız özelliklere sahip, Türkçe konuşan mevcut tek programlar, Hal for Windows ve Jaws for Windows programlarıdır. Ancak bunların
Türkçe dilinde çalışmaları için ek bir sentezleyiciye ihtiyacı vardır.Hal for Windows ve Jaws for Windows ekran okuma programları Windows ve DOS altında
çalışır ve bütün programlara uyumludur. Yukarıda anlatılan, bilgisayarın görme özürlülere sağladığı geniş olanakları içeren bilgisayar sistemleri firmamız
tarafından Türkiye'deki her iki körler rehabilitasyon merkezine ve diğer bazı kütüphane ve kuruluşlara, bazı üniversitelere ve Türkiye'deki 15 Körler okuluna
kurulmuş, bu sistemler sayesinde ülkemizde ilk defa görmeyenlere Türkçe olarak bilgisayar öğretimine başlanmış bulunmaktadır. Hal ve Jaws ekran okuma programları
Türkçe dilinin dışında İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca, Yunanca gibi bir çok dilde de konuşabilmektedir. Ülkemizde bugüne kadar bilgisayarı
Türkçe konuşturabilmek amacıyla çeşitli girişimler yapılmış, hatta bir program geliştirilmiştir. Ne var ki; bu program yukarıda saydığımız geniş olanakların
hiçbirisini görme özürlülere sunmamaktadır. Bilgisayar sistemi kurmaya karar veren kişi ve kuruluşların böyle bir kararı verirken alacakları programın
yukarıda saydığımız özellikleri taşıyıp taşımadığına bakmalı ve daha da önemlisi bu seçimi yaparken bilgisayardan anlayan bir kişiye danışmalıdırlar.
Kaynak: Brailleteknik